Аналитика
Додека човештвото сè уште сонува за трајни бази на Марс и Месечината, роботите веќе ја започнаа тивката револуција во вселената. Управувани од вештачка интелигенција, тие повеќе не се само машини што чекаат команди од Земјата, туку автономни истражувачи кои самостојно носат одлуки, планираат рути и анализираат терен.
Една од најголемите пречки во вселенските мисии е доцнењето во комуникацијата. Сигналот од Земјата до Марс може да патува и до 20 минути во еден правец, што ја прави невозможна контролата во реално време. Затоа новата генерација ровери се опремени со алгоритми за машинско учење и напредни сензори кои им овозможуваат сами да препознаваат пречки, да избегнуваат опасен терен и да избираат каде ќе се движат понатаму.
Добар пример е роверот Perseverance на NASA, кој веќе користи напредни системи за автономна навигација. Наместо инженерите на Земјата детално да ја планираат секоја рута, вештачката интелигенција анализира слики од орбитата и податоци од теренот, предлага безбедни патеки и му овозможува на роверот да помине стотици метри без директна човечка интервенција. Дополнителни алатки како AEGIS и MLNav му помагаат да одлучи кои карпи и почвени примероци се научно највредни, штедејќи драгоцено време и пропусен опсег за пренос на податоци.
Но револуцијата не застанува на површината. На Месечината, научниците сè повеќе се насочуваат кон древните вулкански тунели, познати како месечеви лавини цевки. Овие подземни структури би можеле да понудат природна заштита од радијација, екстремни температури и удари од микрометеорити – услови кои се сериозна закана за идните астронаути. Пред луѓето да влезат во нив, потребни се роботи што ќе ги мапираат и проценат ризиците.
Истражувањето на овие пештери е далеку покомплицирано од движењето по отворен терен. Нема GPS, светлината е ограничена, а комуникацијата може лесно да се прекине. Затоа се развиваат системи од повеќе роботи кои соработуваат како „рој“ – мали автономни единици што разменуваат податоци, градат 3Д мапи и се поддржуваат меѓусебно. Јапонската компанија ispace, во соработка со Chuo University, веќе работи на концепти за вакви рој-роботи кои би можеле да ги истражуваат лунарните тунели кон крајот на деценијата.
Предностите од ваквите автономни системи се значајни. Роверите можат да поминат поголеми растојанија за пократко време, да реагираат на неочекувани ситуации и да продолжат со работа дури и ако дел од системот откаже. Истовремено, тимовите на Земјата можат повеќе да се фокусираат на научната анализа наместо на секојдневното управување.
Сепак, предизвиците остануваат. Алгоритмите мора да бидат доволно сигурни за да се справат со непредвидливи услови, грешки на сензорите и екстремни средини кои тешко се симулираат на Земјата. Во подземните тунели на Месечината, одржувањето стабилна комуникација е дополнителен технички проблем што бара нови решенија.
И покрај тоа, насоката е јасна: роботите стануваат партнери во истражувањето, а не само алатки. Вештачката интелигенција веќе го менува начинот на кој се дизајнираат мисиите – од единечни ровери кон координирани флоти автономни системи што заеднички ја истражуваат вселената. Технологиите што денес се тестираат на Марс и Месечината утре би можеле да бидат основа за човечки бази, ископување ресурси и долгорочен престој надвор од Земјата.
(Фото: Unsplash)
