Аналитика
Само четири дена по железничката несреќа во Шпанија во која загинаа 40 лица и два дена по втората, во која имаше една жртва, утринава сее случи нов железнички инцидент во кој приградски воз се судри со градежен кран во југоисточна Шпанија, во областа Мурсија, при што не е утврден бројот на повредени лица.
Трите железнички несреќи во Шпанија за само неколку дена, со повеќе десетици жртви, го поттикнаа шпанскиот синдикат на машиновозачи СЕМАФ да свика национален штрајк на почетокот на февруари 2026 година, нагласувајќи длабока загриженост за состојбата на железничката инфраструктура и безбедносните стандарди.
Шпанија доживеа повеќе сериозни железнички инциденти во краток период, предизвикувајќи национален шок и интензивна контрола на безбедноста на железницата – на 18 јануари 2026 година, брз патнички воз излета од шините во близина на Адамуз во покраината Кордоба и брзо беше удрен од втор брз воз на истата линија. Овој судир резултираше со 40 загинати и стотици повредени, што го прави една од најсмртоносните железнички катастрофи на шпанската железничка мрежа во последните години.
Само неколку дена подоцна, на 20 јануари, патнички воз во Каталонија (во близина на Гелида) излета од шините откако се судри со урнат потпорен ѕид на шините, веројатно поради обилните дождови. Еден машиновозач загина, а десетици беа повредени.
Други помали инциденти со излетување на возови од шините и прекини во услугата за краток временски период го запалија алармот во оваа земја членка на ЕУ дека нешто системско можеби не е во ред.
Дури и со овие наоди, официјалните истраги се во тек и не е убедливо докажана никаква дефинитивна причина – без разлика дали станува збор за инфраструктура, механички дефект или системски надзор – за катастрофата во Адамуз. Железничките власти, вклучително и шпанската Комисија за истражување на железнички несреќи (CIAF), продолжуваат да собираат докази, да анализираат компоненти како што се железнички сегменти и делови од возови и да се консултираат со експерти за да утврдат одговорност и препораки за безбедност.
Шпанија има една од најголемите мрежи на брзи железници во светот, втора по Кина, а во нормални години стапката на смртност во железничките несреќи е релативно ниска во споредба со некои европски соседи. Сепак, дури и пред 2026 година, излетувањата од шини сочинуваа непропорционален дел од сериозните инциденти – околу еден од пет – што беше неколку пати поголемо од европскиот просек.
Според синдикалните извештаи и протечените информации за пријавени настани во текот на 2025 година, машиновозачите пријавувале нерамномерно абење на шините и зголемени вибрации на делови од брзата железничка мрежа, тврдејќи дека акумулираните мали несовршености со текот на времето би можеле да придонесат за сериозни дефекти. Тие дури побарале и намалување на брзината на некои линии пред да се случат несреќите.
Излетувањето на возот од шините во близина на Гелида – уривање на потпорен ѕид предизвикано од обилните дождови за време на бурата Хари – покажува дека ризиците поврзани со времето можат да предизвикаат несреќи кога инфраструктурата е оптоварена.
Според неодамнешните податоци на Евростат за смртните случаи во железничкиот транспорт низ Европската Унија, вкупниот број на смртни случаи од железнички несреќи во 2024 година се намалил за околу 11% во споредба со 2023 година, со општ долгорочен пад на смртните случаи во железничкиот сообраќај во последните години. Повеќето смртни случаи вклучуваат неовластени лица на пруги или корисници на премини на ниво, а патниците на железницата сочинуваат релативно мал дел од смртните случаи во ЕУ вкупно.
Безбедноста на железницата во ЕУ е регулирана според стандардите на Европската агенција за железници (ERA), кои поставуваат заеднички правила за системи за управување со безбедноста, пријавување несреќи, интероперабилни системи за сигнализација (како ERTMS) и редовни инспекции. Земјите-членки ги спроведуваат овие стандарди на домашно ниво, а ERA ја следи усогласеноста и безбедносните перформанси низ целиот блок. Овие хармонизирани стандарди имаат за цел да обезбедат основа за безбедносни перформанси низ сите мрежи на ЕУ, дури и ако поединечните земји се разликуваат во резултатите.
Шпанија, историски гледано, имала одлични безбедносни резултати, во споредба со многу европски земји. Независните анализи и статистиките на ЕУ ја ставаат Шпанија заедно со нордиските земји како Шведска и Финска во однос на релативно ниските стапки на смртност по растојание на железничката пруга – значително подобро од некои други во блокот како што се Грција или Португалија, кои имаат повисоки стапки на смртност.
(Фото: принтскрин, You Tube, Mirror Now)
