Аналитика
Превозниците од Западен Балкан се подготвуваат за заеднички одговор кон Европската Унија поради новите правила за престој на професионалните возачи во Шенген зоната, кои, според нив, сериозно го отежнуваат функционирањето на транспортниот сектор. Претставници на здруженијата од неколку земји во регионот во петок ќе се состанат во Белград, каде што ќе ги координираат следните чекори, а меѓу опциите што се разгледуваат се и блокади на гранични премини.
Главниот координатор на конзорциумот „Логистика БиХ“, Велибор Пеулиќ, најави дека на состанокот ќе учествуваат претставници на превозниците од повеќе балкански земји, а заедничкиот одговор ќе биде формулиран исклучиво од регионална перспектива. Според него, на барањата на превозниците веќе се приклучила и Албанија, што покажува дека проблемот е заеднички за целиот регион.
Претседателот на Меѓународното транспортно бизнис здружение, Неџо Мандиќ, потврди дека на состанокот во Белград ќе учествуваат здруженија на превозници од Србија, Црна Гора, Босна и Херцеговина и Северна Македонија, а ќе им се придружат и здруженијата на професионални возачи. Целта е да се договори заедничка стратегија поради проблемите што ги создава системот за влез и излез во Европската унија, кој директно влијае врз работата на камионските возачи.
Клучниот спор се однесува на правилото за престој во Шенген зоната, според кое државјани од земји што не се членки на ЕУ можат да престојуваат најмногу 90 дена во период од 180 дена. Превозниците од Западен Балкан бараа професионалните возачи да бидат изземени од ова правило, со образложение дека нивната работа подразбира постојано движење низ повеќе европски земји. Сепак, работната група на Европската комисија ги отфрли овие предлози и порача дека нема да има исклучоци.
Брисел нагласи дека правилото 90/180 останува конечна рамка и дека транспортните компании ќе мора да се прилагодат на новите услови.
Незадоволството кај превозниците во регионот расте, а во некои земји веќе се најавуваат и конкретни протестни мерки. Според информациите од Црна Гора, транспортните компании планираат на 12 март да блокираат два гранични премини, а истата одлука ја донеле и нивните колеги од Босна и Херцеговина.
Покрај проблемите со новите европски правила, транспортниот сектор во регионот се соочува и со дополнителни економски притисоци. Пеулиќ предупреди дека растот на цената на горивата, поттикнат од кризата на Блискиот Исток, создава дополнителен товар за компаниите. Според него, дел од превозниците се заштитени од наглите поскапувања преку договори со европски компании кои содржат клаузули за прилагодување на цената на дизелот.
„Повеќето од нашите компании имаат такви договори со европски партнери, што донекаде ги ублажува негативните ефекти“, изјави Пеулиќ.
Тој потсети и на уште еден долгогодишен проблем – Босна и Херцеговина, како што наведе, е единствената земја во Европа во која превозниците немаат механизам за поврат на ДДВ за горивото, прашање што транспортниот сектор го поставил уште пред повеќе од една година.
Во вакви околности, претстојниот состанок во Белград се смета за клучен момент во кој превозниците од регионот ќе се обидат да настапат со заедничка позиција кон европските институции, но и да одлучат дали незадоволството ќе го изразат преку координирани протести и блокади на границите.
