Аналитика
По речиси три години економска стагнација и рецесија, Германија влегува во 2026 година со надеж за опоравување, но без еуфорија. Иако се очекува повторно да се врати растот, сè повеќе економски прогнози укажуваат дека закрепнувањето ќе биде поспоро, послабо и понеизвесно отколку што се очекуваше пред само една година.
Некогашната индустриска локомотива на Европа е во рецесија од крајот на 2022 година. По минимален раст од околу 0,1 до 0,2 проценти во 2025 година, економистите предвидуваат дека германската економија ќе почне појасно да се движи нагоре дури во 2026 година. Но и тогаш, растот се проценува на околу 0,6 до 1,2 проценти, во зависност од изворот – значително под историските стандарди на земјата.
Bundesbank пред Божиќ ја намали својата прогноза за раст во 2026 година на 0,6 проценти, оценувајќи дека вистинското забрзување на економската активност може да се почувствува дури од втората половина на годината. Слично внимателни се и другите институции, како Институтот IFO, кој прогнозира раст од 0,8 проценти, предупредувајќи дека германската економија се прилагодува бавно и со висока цена на длабоките структурни промени.
Причините за продолжената слабост се повеќеслојни. Руската инвазија врз Украина ја разоткри децениската зависност на Германија од евтиниот руски гас, а наглото одвикнување од таа енергија доведе до повисоки трошоци за индустријата и домаќинствата. Истовремено, германскиот извозен модел е под силен притисок. Американските царини, заострените трговски односи и променетата улога на Кина – која од пазар сè повеќе станува директен конкурент – ја ослабнаа позицијата на германските производители, особено во автомобилската индустрија.
Сето тоа се надоврзува на подолготрајните проблеми: недоволни инвестиции, застарена инфраструктура, слаба дигитализација и растечки ризик од деиндустријализација. Децениските строги правила за задолжување ја ограничија јавната потрошувачка, оставајќи видливи последици низ целата економија.
Во овој контекст, новата влада во Берлин, предводена од канцеларот Friedrich Merz, најави радикален пресврт. По изборите, неговата партија дојде на власт со ветување за масивен инвестициски и задолжувачки бран. Планот предвидува вложување до еден трилион евра во одбрана и инфраструктура во следната деценија, по измена на строгите фискални правила.
Поддржувачите на планот тврдат дека токму ваков фискален шок ѝ е потребен на германската економија. Според шефот на Бундесбанк, Јоаким Нагел, државните инвестиции и повторното зголемување на извозот би можеле да станат главен двигател на растот од средината на 2026 година. Тој очекува дека дополнителните трошоци за одбрана и инфраструктура ќе ја зголемат владината побарувачка и ќе поттикнат пошироко економско закрепнување.
Сепак, сомнежите се бројни. Германскиот совет на економски експерти предупреди дека постои ризик новите средства да бидат „прокоцкани“ ако завршат главно во пензии, субвенции и социјални трошоци, наместо во продуктивни инвестиции. Во такво сценарио, можностите за долгорочен раст би можеле да се изгубат, а одржливоста на јавниот долг да биде доведена во прашање.
Слична претпазливост изрази и Deutsche Bank, оценувајќи дека фискалната експанзија може да донесе само краткорочен „шеќерен наплив“, без траен ефект врз потенцијалниот раст. Банката предупредува дека зголемените социјални трошоци и камати дополнително ќе го стеснат буџетскиот простор во наредните години.
Прогнозите покажуваат дека државниот дефицит ќе порасне на околу 4 проценти од БДП во 2026 година, додека јавниот долг постепено ќе се зголеми од сегашните околу 63 проценти на над 67 проценти од БДП до 2027 година. Тоа отвора нови прашања за фискалната дисциплина и политичката кохезија во владата, особено при идните буџетски преговори.
И покрај сè, постојат и умерено позитивни сигнали. Се очекува растот на реалните плати и пониската инфлација да ја зајакнат приватната потрошувачка, додека јавните инвестиции би можеле постепено да ги оживеат корпоративните вложувања и градежниот сектор. Дополнителен, но привремен поттик во 2026 година ќе дојде и од поголемиот број работни денови, што според некои проценки може да додаде до 0,3 процентни поени на БДП.
Пазарот на трудот, иако забавен, останува релативно стабилен. Невработеноста се очекува благо да порасне во 2025 година, а потоа повторно да се намали до 2027 година, при што загубите во индустријата би можеле да бидат надоместени со раст во јавните услуги.
На крајот, сликата за германската економија во 2026 година е мешавина од надеж и претпазливост. Огромните државни трошоци нудат можност за пресврт, не само за Германија туку и за цела Европа, но исходот ќе зависи од тоа дали парите ќе бидат вложени паметно и навреме. По години на стагнација, Германија стои пред клучен тест: дали ќе ја искористи кризата за длабока трансформација – или ќе продолжи да чекори по патот на бавно и кревко закрепнување.
(Фото: Unsplash)
