Аналитика
Еден од најголемите фронтови во современата битка за детското здравје повеќе не е во училишните дворови, туку зад екраните, алгоритми што не запираат и „бесконечното скролање“ што лесно станува навика. Велика Британија сега сериозно ја отвора вратата за радикален чекор: можноста за забрана на социјалните мрежи за лица под 16 години, само неколку недели по воведувањето на слична мерка во Австралија.
Британските министри најавија владина консултација што ќе разгледа повеќе опции за ограничување на изложеноста на децата на социјалните платформи. Меѓу мерките што се на маса се зголемување на „дигиталната ера на согласност“, како и ограничување на зависните дизајнерски елементи во апликациите како „ленти“ и бескрајно скролање, за кои критичарите тврдат дека намерно го задржуваат вниманието на корисниците што е можно подолго.
Најавата доаѓа во чувствителен политички момент, непосредно пред гласањето во Домот на лордовите за конзервативен амандман на Законот за благосостојба на децата и училиштата на лабуристите. Доколку амандманот помине, платформите би морале да воведат механизми што ќе ги спречат лицата под 16 години да ги користат социјалните мрежи во рок од една година од усвојувањето.
Министерството за наука, иновации и технологија соопшти дека планира „итни мерки“ поврзани со детската употреба на социјалните медиуми. Во практична смисла, тоа би вклучувало и ангажирање на медиумскиот регулатор Офстед да провери какви политики имаат училиштата за мобилни телефони и колку навистина се спроведуваат за време на инспекциите. Паралелно, владата најави дека ќе издаде насоки за времето поминато пред екран за родители на деца од пет до 16 години, додека упатствата за деца под пет години треба да бидат објавени во април. Во рамки на консултацијата ќе се бараат мислења од родители и млади, а одговорот од владата се очекува во текот на летото.
Австралија, која веќе ја спроведе забраната, очигледно служи како силна референтна точка. Таму, во декември беше воведено правило со кое десет од најголемите платформи мораа да ја спроведат забраната или да се соочат со казни до 49,5 милиони австралиски долари (околу 25 милиони фунти). Компаниите беа задолжени не само да спречат отворање нови профили на малолетници, туку и да пронајдат начини за затворање на постојните сметки за корисници под 16 години. Законот беше образложен како мерка за заштита на децата од ризици по менталното здравје, несоодветна содржина и сајбер-малтретирање.
Но, оваа политика не помина без отпор. Дел од академската јавност ја оцени како „премногу тап инструмент“ за сложен проблем, а во Австралија двајца 15-годишници дури покренаа тужба против владата. Во исто време, технолошките компании предупредуваа на практичните потешкотии околу технологиите за проверка на возраста и на ризикот од погрешно блокирање сметки на лица кои навистина имаат над 16 години. Таму, проверката на возраста се најавуваше преку повеќе методи – од проценки базирани на однесување и онлајн активност, до селфи-процени, документи за идентификација или поврзани банкарски податоци – при што владата нагласи дека личната карта не смее да биде единствен начин.
Во Велика Британија, дебатата дополнително се вжештува и поради гласовите на родители и организации за заштита на деца. Естер Геј, мајката на Бријана – девојче убиено на 16-годишна возраст во 2023 година, ја поддржа можната забрана како „клучен чекор“ за поголема безбедност онлајн, тврдејќи дека зависноста од социјалните мрежи може да создаде сериозни ризици и постојан страв од онлајн контакти. Од друга страна, од образовниот сектор доаѓа предупредување дека мора внимателно да се измери што добиваме и што губиме: синдикатот на училишни лидери NAHT посочи дека повеќето училишта веќе имаат ограничувања за телефони, а идејата Офстед да „контролира“ училишни политики ја оцени како погрешна и непотребно казнена, наместо поддржувачка.
Како и да заврши консултацијата, јасно е дека Британија влегува во нова фаза на регулација во која фокусот не е само на содржината, туку и на самиот дизајн на дигиталните производи и на прашањето дали технологијата може, и треба, да се „воспита“ за да биде побезбедна за најмладите.
(Фото: Unsplash)
