Аналитика
Цените на нафтата вчера се искачија на највисоко ниво за повеќе од две години, откако министерот за енергетика на Катар предупреди дека очекува сите извозници на нафта и гас во Заливот да го прекинат производството во рок од неколку дена.
Министерот Саад ал-Каби изјави за Фајненшл тајмс дека конфликтот на Блискиот Исток – регион кој игра клучна улога во глобалните снабдувања со енергија и транспортните правци – може да „ги урне економиите на светот“.
Суровата нафта Брент порасна за повеќе од 9% во петокот, надминувајќи 93 долари за барел – највисоко ниво од есента 2023 година.
Растечките цени на нафтата можат да имаат широки ефекти, не само врз тоа колку чини полнењето на вашето возило, туку и врз трошоците за греење, храна и увезена стока.
Постојат предупредувања дека ако цената на нафтата и гасот – која исто така скокна оваа недела – остане висока, ова би можело да ја поттикне инфлацијата во големите светски економии како што се Велика Британија и САД, каде што е во широк тренд на опаѓање.
Каби рече дека нафтата би можела да достигне 150 долари за барел ако конфликтот во Иран продолжи во наредните недели. Тој за „Фајненшл тајмс“ изјави: „Ако оваа војна продолжи неколку недели, растот на БДП низ целиот свет ќе биде засегнат. Цената на енергијата за сите ќе се зголеми. Ќе има недостиг од некои производи и ќе има верижна реакција на фабриките што не можат да снабдуваат.“
Постоеја стравувања дека сегашната криза би можела да има слично влијание како руската инвазија на Украина, но досега зголемувањето на цените на нафтата и гасот останува под врвовите доживеани во 2022 година.
Катар е голем производител и извозник на нафта и течен природен гас (LNG).
Оваа недела QatarEnergy соопшти дека го прекинало производството на LNG по „воените напади“ врз неговите капацитети. Прогласи „виша сила“ – клаузула што го ослободува од одговорност за неиспорачување поради настани надвор од негова контрола – а Кааби рече дека верува оти сите други извозници на енергија ќе мора да го следат примерот во следните неколку дена ако војната продолжи.
Кааби, кој е и извршен директор на QatarEnergy, рече дека дури и ако војната престане сега, ќе бидат потребни „недели до месеци“ за да се продолжи со нормалното производство.
Околу една петтина од светските резерви на нафта обично се испорачуваат преку Ормускиот теснец секој ден. Но, сообраќајот низ тесниот премин е речиси запрен. откако започна војната меѓу САД и Израел со Иран минатиот викенд.
Блокирањето на теснецот би можело да ги направи стоките и услугите поскапи на глобално ниво и да ги погоди некои од најголемите светски економии, вклучувајќи ги Кина, Индија и Јапонија, кои се меѓу најголемите увозници на сурова нафта што минува низ водниот пат.
ОАЕ и Саудиска Арабија имаат цевководи што им овозможуваат да транспортираат нафта без да го користат теснецот.
Но, аналитичарите предупредуваат дека колку подолго постојат закани за бродовите што минуваат низ теснецот, толку повисока ќе биде цената на нафтата – и нејзиниот превоз.
Ако земјите во Заливот не можат да извезуваат нафта, ќе треба да ја складираат и, кога ќе се потроши ова складирање, да го прекинат производството. Тие имаат од неколку дена до неколку недели да ја достигнат таа точка, во зависност од тоа колку складирање имаат.
Цените на нафтата што надминуваат 100 долари за барел се „реалистично сценарио“, но важно е колку долго ќе останат на тоа ниво, рече тој.
Владите низ целиот свет во тој момент веројатно би ги ослободиле своите резерви на нафта, како што се случи по целосната инвазија на Украина од страна на Русија.
Пазарните движења сугерираат дека инвеститорите очекуваат нарушување на сообраќајот низ теснецот Хормуз ќе се реши брзо, рече таа, но додаде дека секој ден расте ризикот конфликтот да биде подолг отколку што првично се мислеше.
(Фото: Ормудски теснец, архива, CC)
