Аналитика
Во сенка на драматичните политички промени во Каракас, се отвора нова и тивка контроверзија што ги поврзува Вашингтон, Доха и венецуелската нафта. Стотици милиони долари од продажбата на запленети венецуелски нафтени резерви завршиле во катарски банки под контрола на САД, потег што предизвика сериозни прашања за транспарентноста, законитоста и иднината на тие средства.
Според информации објавени од Semafor, администрацијата на Доналд Трамп веќе инкасирала околу 500 милиони долари од првата продажба на венецуелска нафта. Парите не се депонирани во американски банки, ниту директно префрлени во Венецуела, туку се насочени кон сметки во Катар, што отвора сомнежи околу надзорот и контролата врз тие средства.
Американски претставници, според истите извори, посредуваат и во потенцијална продажба на до 50 милиони барели нафта, што би можело да донесе милијарди долари во наредните месеци. Сепак, останува нејасно кој ќе одлучува како ќе се распределуваат тие пари и дали Конгресот ќе има каква било улога во процесот.
Трамп јавно изјави дека средствата ќе се користат „онака како што е соодветно“ за стабилизација на венецуелската економија, како дел од поширок план за долгорочно американско влијание во земјата. Во исто време, Белата куќа сигнализираше подготвеност за соработка со вршителката на должност претседател на Венецуела, Делси Родригез – поранешна потпретседателка на Николас Мадуро, кој неодамна беше соборен од власт и приведен од американските сили.
Овој пристап ја маргинализираше венецуелската опозициска лидерка Марија Корина Мачадо, иако нејзината политичка платформа тврди дека победила на спорните избори во 2024 година. Наместо тоа, Трамп по средбата со Родригез изјави дека имал „одличен разговор“ и дека САД „се сложуваат многу добро со Венецуела“, што предизвика дополнителни реакции и сомнежи.
Критиките не изостанаа ниту во Вашингтон. Демократската сенаторка Елизабет Ворен остро го оспори потегот, оценувајќи дека „не постои законска основа претседател да контролира офшор сметки за продажба на средства запленети од американската војска“. Според неа, ваквиот аранжман потсетува на „скриен фонд“ без јасни правила и јавен надзор.
Администрацијата, пак, тврди дека изборот на Катар е практичен и политички неопходен. Венецуела со години е под западни санкции и во голема мера отсечена од глобалниот банкарски систем, а бројни странски компании и доверители имаат правни побарувања кон нејзините нафтени приходи. Префрлањето на парите во катарски банки, според експертите, ги штити средствата од заплени и судски блокади.
Американски функционери наведуваат дека парите ќе се користат за храна, лекови, безбедност и финансирање на основните државни функции во Венецуела. Катарските банки, според економски аналитичари, ќе ги пуштаат средствата преку аукции на венецуелските банки, а распределбата ќе ја врши Централната банка на Венецуела – под услови дефинирани од САД.
Сепак, токму тука се појавува најголемата загриженост. Критичарите предупредуваат дека без јасна рамка за контрола и борба против корупцијата, постои ризик дел од парите да завршат во рацете на корумпирани структури, паравоени групи или криминални мрежи кои со години ја држат земјата во нестабилност.
Иако Белата куќа одбива директно да коментира за деталите околу катарските сметки, случајот веќе ја отвори дебатата за тоа дали овој финансиски аранжман е прагматично решение за заобиколување на санкциите или опасен преседан што ја заобиколува демократската контрола и јавната транспарентност.
(Фото: Unsplash)
