Аналитика
Кина влезе во новата година со официјална порака за успех, економијата пораснала за 5% минатата година, токму колку што беше зацртано од Пекинг. Но зад бројките што властите ги претставуваат како доказ за стабилност се крие многу посложена слика: економија што се движи со две различни брзини, потпрена на извозот, додека домашната побарувачка и пазарот на недвижности остануваат под силен притисок.
Иако годишната цел е формално исполнета, растот значително забави кон крајот на годината, достигнувајќи 4,5% во последните три месеци. Тоа се случи во период обележан со слаба потрошувачка, продолжена криза во станбениот сектор и неизвесност предизвикана од трговските политики на американскиот претседател Доналд Трамп. Економистите предупредуваат дека токму овие фактори го разоткриваат структурниот проблем на кинеската економија: фабриките и извозот работат со полна пареа, додека граѓаните трошат внимателно, а довербата во пазарот на недвижности сè уште не е обновена.
Скепсата околу официјалните податоци станува сè погласна. Дел од аналитичарите сметаат дека растот е значително послаб од прикажаното, посочувајќи на слабите инвестиции и воздржаната потрошувачка. Според економисти од меѓународни истражувачки куќи, темпото на експанзија можеби е преценето и до еден и пол процентен поен, што ја доведува во прашање реалната сила на економското закрепнување.
Покрај економските предизвици, Кина се соочува и со продлабочена демографска криза. Минатата година беше регистриран најмалиот број раѓања откако постојат официјални податоци, со само 7,9 милиони новородени. Населението се намалува четврта година по ред и падна на околу 1,4 милијарди луѓе. Овој тренд, според економистите, дополнително ќе ја ослабне побарувачката за домување и стоки за широка потрошувачка, зголемувајќи го товарот врз веќе разнишаниот сектор за недвижности, и покрај обидите на владата да го поттикне наталитетот преку финансиски стимулации.
Во меѓувреме, економскиот раст сè повеќе се потпира на извозот. Кина минатата година оствари рекорден трговски суфицит од 1,19 трилиони долари, најголем во светот досега, благодарение на зголемената продажба на странски пазари надвор од САД. Но ваквиот модел носи свои ризици. Дел од експертите предупредуваат дека растот се одржува преку намалување на цените, што ги поткопува профитите и ја доведува во прашање долгорочната одржливост на експанзијата.
Зависноста од извозот ја прави Кина особено чувствителна на глобалните трговски тензии. Неизвесноста околу идните американски царини, заканите за нови трговски мерки и геополитичките превирања, вклучително и односите со Иран, дополнително ја зголемуваат ранливоста на кинеската економија. Иако моменталната отпорност можеби се должи на пониските од очекуваните царини и привремената пауза во трговските спорови, таа пауза истекува кон крајот на 2026 година.
Најдлабоките пукнатини, сепак, остануваат во секторот за недвижности. Цените на домовите продолжија да паѓаат и во декември, со годишен пад од 2,7%, најостар во последните неколку месеци. Инвестициите во недвижности се намалија за повеќе од 17% на годишно ниво, а последиците се чувствуваат низ целата економија. Индустријата, која некогаш учествуваше со околу една четвртина од вкупната економска активност, остави зад себе милиони недовршени станови и домаќинства со значително намалено богатство, сериозно нарушувајќи ја довербата кај граѓаните и локалните власти.
Показателите за домашната побарувачка не влеваат оптимизам. Малопродажбата во декември порасна за само 0,9%, најбавниот раст во последните три години, додека индустриското производство забележа посилен пораст. По исполнувањето на целта за раст, креаторите на политики очигледно се воздржаа од нови стимулации, зачувувајќи простор за интервенции оваа година.
Иако кинеското раководство најавува проактивни политики за зајакнување на довербата кај граѓаните и бизнисите, економските податоци укажуваат на кревка основа. Пред Пекинг стои тешка задача: да го поттикне растот без да го зголеми долгот, да ја оживее домашната економија и истовремено да ја намали зависноста од извозот во свет што станува сè понеизвесен.
(Фото: Unsplash)
