Аналитика
Зголемените трговски тензии меѓу Северна Америка и Кина повторно ја ставаат Канада во чувствителна геополитичка позиција, откако Пекинг порача дека неговиот прелиминарен трговски договор со Отава „не е насочен кон трети страни“, додека Вашингтон отворено се закани со остри царински мерки доколку договорот биде финализиран.
Кинеските власти реагираа откако претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, предупреди дека САД ќе воведат 100-процентни царини за канадските производи ако Отава „склучи договор“ со Пекинг кој би можел да ѝ овозможи на Кина полесен пристап до американскиот пазар. Според Пекинг, ваквите тврдења се неосновани, бидејќи договорот има за цел да реши билатерални трговски прашања и не претставува обид за заобиколување на трети пазари.
Во меѓувреме, канадскиот премиер Марк Карни изјави дека Канада „нема намера“ да се стреми кон договор за слободна трговија со Кина, нагласувајќи дека земјата целосно ги почитува своите обврски од трговскиот договор меѓу Канада, САД и Мексико. Тој посочи дека Отава нема да влезе во нови трговски аранжмани без консултации со партнерите од договорот, познат како CUSMA во Канада и USMCA во САД.
Изјавите на Карни следуваат по заканите на Трамп, кој оцени дека Канада не смее да стане „пристаниште за враќање“ преку кое кинеските стоки би се влевале на американскиот пазар. Острата реторика доаѓа во период на влошени односи меѓу двете соседни земји, особено откако Трамп јавно ја критикуваше Отава по говорот на Карни на Светскиот економски форум во Давос, во кој предупреди на економска принуда од страна на големите светски сили.
И покрај тоа, само неколку недели претходно, Отава и Пекинг постигнаа прелиминарен договор за ублажување на трговските ограничувања. Според договорот, Канада ќе дозволи ограничен број кинески електрични возила на својот пазар со значително пониска царинска стапка, додека Кина ќе ги намали давачките за канадскиот земјоделски извоз, вклучувајќи го маслото и брашното од семе од канола. Дополнително, неколку други канадски извозни производи, како морските плодови и грашокот, ќе бидат изземени од кинеските антидискриминаторски тарифи најмалку до крајот на 2026 година.
Карни оцени дека договорот со Кина има за цел да „исправи проблеми што се таложеле со години“ и нагласи дека тој е целосно усогласен со постојниот северноамерикански трговски рамковник. Сепак, администрацијата во Вашингтон останува скептична. Американскиот министер за финансии истакна дека САД не можат да дозволат Канада да стане канал за „истурање евтини кинески производи“ на нивниот пазар.
Тензиите се надоврзуваат и на претходните американски царински мерки. Во август 2025 година, САД ги зголемија царините за дел од канадските стоки, вклучувајќи челик, бакар и одредени автомобили и автоделови, иако поголемиот дел од канадскиот извоз останува ослободен од царини според постојниот договор.
Додека Пекинг инсистира дека договорот со Канада не е геополитички маневар, развојот на настаните покажува дека трговските односи во Северна Америка сè повеќе се обликуваат од поширокото ривалство меѓу големите економски сили, при што Канада се обидува да балансира меѓу економските интереси и политичкиот притисок од својот најголем сојузник.
(Фото: Unsplash)
