ЈАЈЦАТА ПОВТОРНО ДОСТАПНИ ЗА СИТЕ: Цените значително намалени по пазарната турбуленција

По неколку месеци вртоглав раст што го оптовари семејниот буџет, цената на јајцата конечно тргна надолу. Од денеска, во поголем дел од маркетите низ земјава, јајцата се продаваат по значително пониски цени, со што вредноста практично е вратена на нивото пред големиот ценовен шок од ноември минатата година. За потрошувачите, ова значи конкретно олеснување, табла од 30 јајца која до вчера чинеше околу 370 денари, сега може да се купи за 279 денари, додека пакување од 10 јајца од 135 денари падна на 99 денари. Дел од маркетите веќе ги коригираа цените, а ревидирањето ќе продолжи и во наредните денови.

Намалувањето доаѓа по долг период на неизвесност и постојани поскапувања, кога јајцата од една од најосновните прехранбени намирници се претворија во симбол на растечките трошоци за живот. Трговците објаснуваат дека стабилизацијата на производството и зголемената понуда на свежи јајца на пазарот овозможиле простор за корекција на цените, а умерената побарувачка дополнително го намалила притисокот. Според состојбите на големопродажните пазари, фармите во изминатиот период работеле со зголемен интензитет, што сега директно се рефлектира кај крајната цена.

Но, за да се разбере значењето на ова намалување, мора да се потсетиме како започна ценовниот шок. На почетокот на декември, граѓаните со неверување ги гледаа цените во маркетите. Десет јајца, кои дотогаш чинеа околу 85 до 98 денари, одеднаш достигнаа 125 до 150 денари, а табла од 30 јајца се продаваше и за 400 денари. Во некои случаи, за сумата со која претходно се купуваа десет јајца, можеше да се земе само пакување од шест. Тој раст од 20 до 30 проценти за многумина беше капката што ја прели чашата, бидејќи јајцата се производ без кој речиси и да не може да се замисли секојдневната исхрана.

Причините за ваквото поскапување беа повеќеслојни и не се сведуваа само на домашните услови. Клучен фактор беше драстичниот раст на трошоците за производство, особено кај сточната храна. Цените на пченката и сојата, како главни компоненти во исхраната на кокошките несилки, пораснаа на светските берзи, а недостигот на суровини дополнително го засили притисокот. Македонија, која сојата целосно ја увезува, беше директно погодена од овие глобални движења, а послабата 90домашна жетва на пченка ја намали понудата и ја крена цената и на оваа суровина.

На тоа се надоврзаа и глобалните фактори, војната во Украина, нарушените ланци на снабдување, како и појавата на птичји грип во повеќе земји, што доведе до намалување на производствените капацитети и уништување на живината. Во исто време, јајцата останаа еден од најдостапните извори на животински протеини, па побарувачката не опадна, туку напротив, дополнително порасна во услови на намалена куповна моќ.

Сето тоа создаде совршена бура на пазарот, поради која цените скокнаа до нивоа што за многумина беа тешко прифатливи. Денешното намалување, затоа, не е само бројка на ценовник, туку сигнал дека состојбите почнуваат да се смируваат. Економските аналитичари оценуваат дека пониските цени на јајцата се добар показател за стабилизација на примарното земјоделско производство, но предупредуваат дека внимателно треба да се следат и другите основни прехранбени производи.

За сега, потрошувачите конечно добиваат мал здив. Дали ова олеснување ќе потрае подолго или ќе биде само кратка пауза по ценовниот ролеркостер, ќе зависи од тоа дали производствените услови и глобалните пазари ќе останат стабилни.

(Фото: Unsplash)