Аналитика
Европските влади се здружуваат зад Кипар, бидејќи растечката војна со Иран се прелева во источниот Медитеран, а главните градови се сè повеќе загрижени дека Турција би можела да ги искористи превирањата за да ги промовира своите претензии врз поделениот остров, пиштува Еуроактив.
Земјите од ЕУ ги здружуваат силите за да обезбедат воена поддршка на Кипар, кој останува во состојба на висока готовност против потенцијални напади од Иран и Хезболах во Либан. Сепак, мобилизацијата на Грција предизвика изненадување кај Анкара.
Бројни земји од ЕУ, вклучувајќи ги Франција, Италија, Грција и Холандија, се мобилизираа како одговор на потенцијалните напади врз Кипар, чија локација го прави ранлив на нарушувања на Блискиот Исток.
„Имаме намера да распоредиме повеќедоменски сили на Блискиот Исток, опремени со системи за воздушна одбрана против беспилотни летала и противракетни системи“, изјави италијанскиот министер за одбрана, Гвидо Кросето, пред италијанскиот парламент во четврток. Министерството за одбрана на Шпанија, исто така, објави распоредување фрегата што ќе го придружува францускиот носач на авиони Шарл де Гол и грчките воени бродови.
Холанѓаните, исто така, ќе се приклучат на европските сили испраќајќи ја фрегатата „Евертсен“, една од четирите холандски фрегати за воздушна одбрана и команда, кои се многу способни за пресретнување ракети и беспилотни летала, според холандскиот новински медиум NRC.
Оваа обновена европска поддршка за Кипар доаѓа во услови на растечки закани од Техеран против Европа.
„Земјите од ЕУ ќе ја платат цената, порано или подоцна, ако молчат пред нападот меѓу САД и Израел“, предупреди портпаролот на Министерството за надворешни работи, Есмаил Багаеи, во четврток.
ТУРЦИЈА ЗАГРИЖЕНА
Во меѓувреме, Турција, која им одби пристап на САД до своите воени бази за напади против Иран, реагираше со загриженост на воената мобилизација на Грција во југоисточна Европа.
Грција и Турција, две членки на НАТО, се соочуваат со долгогодишни спорови околу поморските граници. Североисточниот дел од Кипар е окупиран од Турција од 1974 година, а само Анкара ја признава таканаречената „Турска Република Северен Кипар“.
Атина распореди ракети „Патриот“ на Карпатос, остров во близина на турскиот брег и крајбрежјето на Крит, каде што се наоѓа критична американска воена база. Покрај тоа, Грција испрати четири борбени авиони Ф-16 и две фрегати на Кипар.
Анкара тврди дека со испраќање модерно оружје на островите во близина на нејзина територија, Атина ги прекршила меѓународните договори. Турските власти предупредија дека нема да толерираат „свршен чин“.
Грција одговори дека толкувањето на Турција е правно неточно и го нагласи своето суверено право да ја брани својата територија од заканите на Иран.
Сепак, ситуацијата стана потензична откако грчкиот министер за одбрана, Никос Дендиас, во интервју во среда изјави дека „нема причина“ да се координира со Турција за воената мобилизација на Грција, нагласувајќи дека Анкара ја разбира потребата да ја брани својата територија. Дендиас додаде дека распоредувањето на Кипар има за цел да го заштити „целото легално население“ на островот, вклучувајќи ги и кипарските Турци.
На прашањето како би реагирала Грција ако Турција испрати воено засилување за да ја заштити заедницата на кипарските Турци, Дендиас одговори поврзувајќи го турското раководство со групи поврзани со Иран.
„Ако не се лажам, Хезболах е тесно поврзан со турското раководство, а Муслиманското братство – сестринска организација на Хезболах – слободно дејствува во Турција. Па, од кого да ги заштитиме?“, праша Дендиас.
Турското Министерство за надворешни работи изјави дека кипарските Турци, „со поддршка на татковината“, се „способни да ја обезбедат сопствената безбедност и не зависат од никого друг“.
Во меѓувреме, иранските вооружени сили во четвртокот издадоа соопштение во кое негираат дека испалиле балистичка ракета врз воената база Инџирлик во Турција.
„Иран го почитува територијалниот интегритет на Турција; тој е пријател и сосед“, се вели во соопштението.
Нејасната улога на Турција, членка на НАТО, во тековниот конфликт на Блискиот Исток беше истакната од фактот дека Анкара се чини вознемирена од извештаите дека Вашингтон е во разговори со курдските групи за приклучување кон операциите против Иран. Тие би можеле да вклучуваат потенцијални прекугранични мисии од ирачки Курдистан во Иран, како и поддршка на бунтот во Техеран.
(Фото: американски воен брод крај Лимасол, архива на Мин. за одбрана на САД)
