Аналитика
Зборувајќи со новинарите на авионот „Ер Форс Уан“, американскиот претседател Доналд Трамп рече дека е отворен за склучување договор за Гренланд во принцип, но инсистираше „на еден или друг начин, ќе го добиеме Гренланд“, објави британски Гардиан.
„Ако не го земеме Гренланд, ќе го земат Русија или Кина, а јас нема да дозволам тоа да се случи“, рече тој, и покрај тоа што нема очигледен интерес да преземе целосна контрола врз територијата од која било од двете земји.
Трамп, исто така, се потсмеваше на одбраната на Гренланд, велејќи дека таа се состои од „две санки со кучиња“, соочени со руски и кинески „разорувачи и подморници насекаде“.
Запрашан за потенцијалното влијание врз НАТО, Трамп го отфрли тоа, велејќи: „Ако влијае на НАТО, нека влијае на НАТО. Но, знаете, тие имаат потреба од нас многу повеќе отколку што ни требаат тие“.
Тој, исто така, тврдеше дека ја „спасил“ алијансата со тоа што се залагал за зголемување на трошоците за одбрана и рече дека работи на прекин на руската инвазија на Украина.
Неговите коментари дојдоа неколку часа откако данската премиерка, Мете Фредериксен, предупреди дека Данска е во „судбоносен момент“ поради заканите на Трамп дека ќе го преземе Гренланд, обвинувајќи ги САД дека потенцијално ќе му го свртат грбот на НАТО.
„Ние сме на раскрсница, а ова е судбоносен момент“, рече Фредериксен. „Она што е во прашање е поголемо од она што окото може да го види, бидејќи ако она што го доживуваме од Американците е дека тие всушност му го свртуваат грбот на западната алијанса, дека му го свртуваат грбот на нашата соработка со НАТО со заканување на сојузник, што не сме го доживеале досега, тогаш сè ќе престане.“
Набргу откако Доналд Трамп го отстрани претседателот на Венецуела, Николас Мадуро, минатиот викенд, тој брзо се префрли на темата Гренланд, обновувајќи ги повиците за преземање на арктичката територија од страна на САД.
Американскиот претседател во неделата изјави дека Гренланд му е „многу потребен“, што предизвика зголемување на тензиите меѓу САД, Гренланд и Данска.
Гренланд е дел од данското кралство. Данска порано го владееше како колонија, а денес сè уште ја контролира неговата надворешна и безбедносна политика.
Мете Фредериксен, данската премиерка, изјави дека нападот на САД врз сојузник на НАТО – во овој случај Гренланд како дел од Данска – би значел крај на алијансата. Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, го повика Трамп да се откаже од своите „фантазии за анексија“. Европските лидери, исто така, им дадоа поддршка на Данска и Гренланд, велејќи дека „Гренланд им припаѓа на нејзините луѓе“.
Гренланд долго време беше на агендата на Трамп, но причините зад тоа се променија со текот на времето. Во 2019 година, за време на неговиот прв мандат, тој ги потврди извештаите дека ги повикувал помошниците да откријат како САД би можеле да го купат огромниот арктички остров, опишувајќи ја продажбата како „во суштина голем договор за недвижнини“. Минатиот јануари, кога Трамп, тогашен новоизбран претседател, рече дека му е потребна контрола врз Гренланд, тој рече дека тоа е за „економска безбедност“. Но, во последниве денови тој рече дека му е потребен Гренланд „од гледна точка на националната безбедност“ – и покрај ризикот што ова би го претставувало за иднината на НАТО.
Стратешки позициониран помеѓу САД и Русија, Гренланд се смета за сè поважен за одбраната и се појавува како геополитичко бојно поле како што се влошува климатската криза.
Заедно со нафтата и гасот, снабдувањето на Гренланд со повеќекратни барани суровини за зелена технологија привлекува интерес од целиот свет – вклучително и од Кина, која доминира во глобалното производство на ретки метали и се закани дека ќе го ограничи извозот на критични минерали. Со стекнувањето на Гренланд, САД би можеле да ја држат Кина настрана, оцени Гардиан.
(Фото: By The White House)
