Аналитика
Европската Унија ќе преземе чекори за ублажување на влијанието од зголемувањето на цените на енергијата предизвикано од војната меѓу САД и Израел против Иран, најави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, но нема да презема големи пазарни интервенции како што е ограничувањето на цените на гасот.
Во писмо до лидерите на ЕУ пред самитот во Брисел во четврток, таа ги изложи плановите фокусирани на обезбедување повеќе дозволи за емисии на јаглерод на пазарот на блокот и обезбедување поголема финансиска помош за индустриите.
Предлогот ги изоставува порадикалните мерки што ги побараа неколку влади, како што е редизајнирањето на пазарот на електрична енергија на ЕУ.
Големата зависност на Европа од увезени горива значи дека е многу изложена на глобални ценовни промени, а владите сакаат да избегнат повторување на енергетската криза во Европа од 2022 година, кога цените достигнаа рекордни максимуми откако Русија ги намали испораките на гас.
ЕУ увезува поголем дел од својата нафта и гас од САД, Норвешка и други добавувачи кои не се директно погодени од намалувањето на испораките на Блискиот Исток. „Во моментов, физичката безбедност на снабдувањето на Европската Унија е обезбедена. Но, зголемувањето на цените на фосилните горива веќе влијае врз нашата економија“, рече фон дер Лајен.
Таа рече дека сметката на ЕУ за увоз на нафта и гас се зголемила за 6 милијарди евра за време на конфликтот во Иран, кој започна на 28 февруари.
Во обид да ги намали вкупните трошоци за енергија за крајните корисници, ЕУ ќе дозволи поголема државна помош за индустриите кога високите цени на јаглеродот ќе ги зголемат сметките за електрична енергија.
Брисел, исто така, ќе предложи прилагодувања на резервата што го регулира снабдувањето со дозволи за емисии на пазарот на јаглерод на ЕУ за да помогне „да се држат цените под контрола на краток рок“, рече таа во писмото, кое го виде Ројтерс.
Фон дер Лајен, исто така, предложи Брисел да го ублажи планираното затегнување на снабдувањето со дозволи со текот на времето во системот за тргување со емисии. Претстојниот предлог за ревидирање на ETS ќе „постави пореална траекторија за декарбонизација по 2030 година“, се вели во писмото.
Европските референтни цени на гасот се зголемија за повеќе од 50 проценти откако започна војната со Иран минатиот месец.
Предлозите на ЕУ се движат во линија помеѓу повиците од владите, вклучувајќи ја Италија, за суспендирање на пазарот на јаглерод на ЕУ, кој е главната алатка на ЕУ за намалување на емисиите на CO2 што ја загреваат планетата, за ограничување на сметките за енергија, и оние како Шведска и Холандија кои се противат на неговото слабеење.
„На пазарот и инвеститорите им е потребна стабилност, па затоа не можеме од ден на ден да ги суспендираме правилата“, рече полскиот државен секретар за енергија, Војчех Врочна, на состанокот на министрите за енергија на ЕУ во понеделник.
Некои функционери и аналитичари изразија сомнеж дека ЕУ може да најде брзи решенија и предупредија дека поголемата национална помош би ризикувала проширување на нееднаквостите меѓу богатите и посиромашните земји од ЕУ.
Од повеќе од 500 милијарди евра што владите на ЕУ ги потрошија за мерки за поддршка за време на енергетската криза во 2022 година, 158 милијарди евра дојдоа од најголемата економија во Европа, Германија, според тинк-тенкот „Бругел“.
(Фото: European Union, 2026, CC BY 4.0)
