Аналитика
Во услови на растечка неизвесност на глобалните енергетски пазари, Владата на Србија донесе итна мерка со која привремено го ограничува извозот на нафта и нафтени деривати. Одлуката беше донесена на вонредна владина седница, а целта е да се обезбеди стабилно снабдување со гориво и да се спречат можни ценовни шокови на домашниот пазар.
Со новата мерка, Србија привремено го забранува извозот на дизел, бензин и сурова нафта по сите транспортни правци. Забраната ќе важи до 19 март, по што властите ќе ја преиспитаат ситуацијата и ќе одлучат дали мерката ќе остане во сила или ќе биде изменета.
Министерката за рударство и енергетика, Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ, изјави дека ваквата одлука е донесена како превентивен чекор за заштита на домашниот пазар во период кога глобалниот енергетски систем се соочува со сериозни потреси. Според неа, основната цел е да се избегнат евентуални недостатоци на гориво и нагли поскапувања кои би можеле да ја погодат економијата и граѓаните.
„Забраната се однесува на извозот на дизел, бензин и сурова нафта со сите видови транспорт до 19 март, по што ќе донесеме дополнителни одлуки. Суштината на оваа мерка е да се заштити домашниот пазар од недостиг и од можни скокови на цените поради глобалните нарушувања“, изјави Ѓедовиќ Хандановиќ.
Таа посочи дека цените на нафтените деривати во Србија во моментов се пониски од нивната реална вредност на меѓународните пазари, што дополнително го зголемува ризикот од зголемен извоз и потенцијален недостиг на домашниот пазар. Според министерката, државата се обидува да ја зачува стабилноста на снабдувањето и да го намали притисокот врз економијата.
Владата најави дека внимателно ќе ги следи движењата на светските пазари на енергија и дека ќе реагира со нови мерки доколку тоа биде потребно.
Одлуката доаѓа во време кога глобалните енергетски пазари се под силен притисок поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток. Кризата дополнително се продлабочи откако кон крајот на февруари започнаа нови воени операции меѓу Израел, САД и Иран, што ја зголеми неизвесноста околу стабилноста на енергетските испораки од регионот.
Тензиите директно влијаат врз пловидбата низ Ормутскиот теснец – една од најважните светски поморски рути за транспорт на нафта и течен природен гас. Секое нарушување на сообраќајот во овој теснец веднаш се одразува врз цените на енергенсите на светските берзи.
Како резултат на зголемената нестабилност, цената на суровата нафта од типот „Брент“ веќе ја надмина границата од 110 долари за барел на европските пазари, додека на азиските берзи достигна и околу 120 долари. Поради ваквите движења, денеска се очекува итен состанок на земјите од Г7 и на Меѓународната агенција за енергија, каде ќе се разговара за можните чекори за стабилизирање на глобалниот енергетски пазар.
Во такви околности, одлуката на Србија да го ограничи извозот на нафта и деривати претставува обид да се зачува стабилноста на домашниот пазар во време на глобална енергетска неизвесност.
(Фото: Unsplash)
