Аналитика
Зетот на претседателот Доналд Трамп, Џаред Кушнер, и неговата сопруга, Иванка Трамп, конечно добија целосно одобрение од владата на Албанија за изградба на луксузен одморалиште на островот Сазан. Тие станаа централни фигури во еден високопрофилен план за трансформирање на делови од островот Сазан во луксузна туристичка дестинација, откако оваа бизнис-иницијатива со голеема брзина, во текот на изминатава година го помина патот од бизнис-идеја до официјално одобрување, а сега и во фаза на активно планирање.
Како што објавија албанските медиуми, албанскиот премиер Еди Рама вчера беше домаќин на Иванка Трамп, и поголема група меѓународни архитекти на вечера во албанскиот приморски град Валона на заедничка вечера. Како што јави агенцијата АТА, за време на вечерата, синоќа, беа разгледани нови развојни проекти и идеи поврзани со стратешки инвестиции во регионот Валона.
Иванка Трамп и нејзиниот сопруг Џаред Кушнер, кои вчера пристигнаа во Валона, претходно изразија интерес за развојни проекти во градот и околните области и на албанскиот остров Сазан – области за кои се смета дека имаат висок стратешки и туристички потенцијал.
ШТО ЌЕ СЕ ГРАДИ НА ОСТРОВОТ САЗАН?
Сега, двојката официјално зелено светло за да продолжи со полна пареа со својот проект од премиерот, Еди Рама, кој го одобри планот на Atlantic Incubation Partners LLC за големата градба и инвестицијата од 1,4 милијарди долари на 30 декември.
Иванка (43) и Кушнер (44), изминатата година разработуваа планови за трансформирање на албанскиот остров – еден од последните неразвиени острови во Медитеранот – во дестинација што мора да ја посетат богатите и привилегираните.
Некогаш силно утврден воен пункт на албанската армија, во времето на Енвер Хоџа, како и децении потоа, затворен за надворешниот свет, островот Сазан сега, се чини, се наоѓа на раскрсница помеѓу своето минато и својот потенцијал како меѓународно препознатлива туристичка дестинација.
Кон крајот на 2024 година, Комитетот за стратешки инвестиции на албанската влада, предводен од премиерот Еди Рама, ѝ додели статус на „стратешки инвеститор“ на компанијата на Кушнер, Atlantic Incubation Partners LLC, поврзана со неговата фирма за приватен капитал Affinity Partners, за развој на проект за луксузен одморалиште на островот Сазан вреден 1,4 милијарди евра. Според албанскиот закон, статусот на стратешка инвестиција го забрзува издавањето дозволи и обезбедува даночни олеснувања и поддршка за инфраструктурата, овозможувајќи големи туристички проекти како овој да се движат напред побрзо отколку преку конвенционалните канали за развој.
Одобрениот проект е планиран да опфати приближно 45 хектари (околу 8% од островот) и се очекува да вклучува луксузен еко-одморалиште, марина, занаетчиски ресторани, луксузни резиденции и рекреативни области дизајнирани да им се допаднат на богатите меѓународни патници. Концептуалните планови, како што ги опишаа раководителите на проектот, нагласуваат архитектура што „се вклопува со природата“ и ги користи локалните пејзажни карактеристики како што е заливот Сан Николо како главни локации за марина за јахти. Дел од планот вклучува и адаптивна повторна употреба на некои воени структури од времето на Студената војна, претворање на напуштените бункери во угостителски или културни простори, иако деталите сè уште се откриваат.
Иванка Трамп повеќепати јавно зборуваше за проектот во интервјуа, посочувајќи дека глобалните луксузни брендови како што се „Аман Ризортс“ – познати по ултра-луксузното угостителство – може да управуваат со делови од развојот и дека елитни кулинарски искуства (вклучувајќи брендови како „Карбон“) би можеле да бидат дел од понудата на одморалиштето. Трамп нагласи дека дизајнот ќе ја почитува природната средина, и нема едноставно ќе наметнува неселективна градба.
Пошироката туристичка индустрија во Албанија брзо расте, со милиони меѓународни посетители кои пристигнуваат годишно и значителни инвестиции во инфраструктура, како што се нови аеродроми и подобрени крајбрежни погодности. Сепак, проектот Трамп-Кушнер предизвика дебата на повеќе фронтови.
Поддржувачите тврдат дека одморалиштето би можело да донесе значителни економски придобивки, создавајќи работни места (проценети на околу 1.000 за време на изградбата и работењето) и позиционирајќи ја Албанија поистакнато на глобалната мапа на луксузен туризам. Поддржувачите во владата нагласуваат дека единствената околина на Сазан – релативно недопрен медитерански пејзаж – нуди ретка можност за привлекување патници кои трошат многу и диверзификација на туристичкото портфолио на земјата.
Критичарите, вклучувајќи ги еколошките групи и некои локални гласови, предупредуваат дека изградбата, зголемениот сообраќај на бродови, отпадните води и притисокот врз развојот би можеле да ги загрозат кревките екосистеми на Националниот морски парк Карабурун-Сазан и околните морски живеалишта. Тие истакнуваат дека неексплодираните убојни средства остануваат на делови од островот, што бара внимателно расчистување пред да може да продолжи широкиот развој. Повиците за поголема транспарентност околу процесот на одобрување и обезбедување заштита на природното и културното наследство пораснаа заедно со ентузијазмот за странски инвестиции.
ЕКО-БИСЕРОТ НА АЛБАНСКОТО КРАЈБРЕЖЈЕ
Националниот морски парк Карабурун Сазан се наоѓа во јужна Албанија, на северниот и западниот брег на полуостровот Карабурун и околу островот Сазани, на јужниот крај на Јадранското Море и северната граница на Јонското Море. Паркот е единствениот национален морски парк во Албанија, прогласен во април 2010 година. Овој парк се протега по должината на крајбрежјето на полуостровот Карабурун и островот Сазан во близина на Валонскиот Залив и опфаќа морска област што се протега 1 милја по должината на крајбрежјето. Морскиот парк зафаќа вкупна површина од 12.437,7 хектари. Сазан е најголемиот остров во земјата, со должина од 4,8 км , ширина од 2,7 км и површина од 5,7 км2. Опкружен е со Јадранското Море на север и Јонското Море на југ. Копнениот дел од островот е воена зона, додека полуостровот Карабурун е исто така природен резерват.
Иако содржи екосистеми и живеалишта специфични за медитеранскиот басен, Конвенцијата од Барселона го класифицираше овој морски парк како специјално заштитено подрачје од медитеранско значење. Западниот брег на полуостровот е пресечен со пештери и длабоки кањони кои ретко завршуваат со чакалести или песочни плажи. Се карактеризира со високи вертикални карпи кои се доста еродирани, а од бројни пештери, претежно под вода, можат да се види како се излеваат слатководни извори. Најважните кањони се кај ’ртот Плумбаве и Грика е Ферит.
Туристичките оператори веќе го користат Сазан на ограничен начин, нудејќи контролирани тури со брод во текот на летото кои ги прикажуваат неговите живописни пејзажи и воени реликвии. Овие екскурзии нагласуваат грижа за животната средина и безбедност поради опасности како што се неексплодирана муниција. Интеграцијата на островот во пошироката рамка на Морскиот парк Карабурун-Сазан ги одразува тековните напори за балансирање на зачувувањето со одржливиот туризам, рамнотежа која ќе биде ставена на искушение како што напредува развојот на овој и слични комерцијални проекти во регионот.
Ј.Дуковска
(Фото: karaburun-sazan.net)
