Аналитика
Американскиот долар, највлијателната и најкористената валута во светот, повторно се најде под лупа на финансиските пазари. Иако со децении важи за темел на глобалниот финансиски систем и засолниште во време на кризи, сè погласно се отвора прашањето дали неговата куповна моќ полека, но сигурно се еродира. Последните пазарни движења, во комбинација со растечкиот државен долг на САД, упорната инфлација и променливите монетарни очекувања, ја разгореа дебатата за можна долгорочна девалвација на доларот.
Иако доларот и понатаму доминира во глобалната трговија, финансиите и резервите на централните банки, зголемениот притисок од повеќе страни ги тера инвеститорите и трговците да поставуваат непријатни, но легитимни прашања за неговата иднина. Во фокусот е загриженоста дека политиките насочени кон краткорочна стабилност би можеле постепено да ја нарушат довербата во валутата.
Еден од главните фактори што ја поттикнува оваа дебата е континуираната фискална експанзија во САД. Масивните државни трошоци, хроничните буџетски дефицити и брзиот раст на националниот долг создаваат сомнежи за одржливоста на јавните финансии. Инвеститорите сè почесто се прашуваат колку долго може да се одржи ваквото темпо без да се наруши вредноста на доларот.
Паралелно со тоа, пазарите внимателно ги следат сигналите од монетарната политика. Дури и најмали промени во очекувањата околу каматните стапки, толеранцијата кон инфлацијата или подготвеноста за поддршка на ликвидноста можат да предизвикаат значителни реакции на девизните пазари. Кога постои перцепција дека централните банки се подготвени да толерираат повисока инфлација или индиректно да го монетизираат долгот, стравувањата од девалвација повторно излегуваат на површина.
Дополнителна неизвесност внесува и глобалната геополитичка нестабилност. Иако доларот традиционално има корист од статусот на „безбедно засолниште“ во време на кризи, долготрајните тензии можат со тек на време да ја поткопаат довербата, особено ако резултираат со зголемен фискален и монетарен притисок.
Во овој контекст, девалвацијата не се гледа како ненадеен колапс, туку како постепен процес на губење на куповната моќ. Токму затоа дебатата меѓу трговците не е дали доларот ќе пропадне преку ноќ, туку дали неговата реална вредност се намалува како резултат на политички одлуки што ја ставаат краткорочната стабилност пред долгорочната дисциплина.
Пазарните учесници внимателно следат повеќе индикатори кои би можеле да укажат на ваков тренд. Меѓу нив се движењата на цените на стоките, особено на златото, кое традиционално расте кога довербата во фиат валутите слабее. Приносите на американските државни обврзници исто така се под лупа, бидејќи ја одразуваат перцепцијата на инвеститорите за одржливоста на долгот. Истовремено, се забележува и поголем интерес за диверзификација кон средства кои не се во долари, како и зголемено внимание кон инфлациските очекувања вградени во финансиските пазари.
И покрај сè, позицијата на доларот засега останува цврста. Тој и понатаму е водечка резервна валута во светот, доминира во глобалната трговија и е клучен за цените на стоките и меѓународното задолжување. Алтернативите, како еврото или кинескиот јуан, сè уште не ја нудат истата комбинација на ликвидност, институционална стабилност и доверба. Ова значително ги ублажува стравувањата од брз пад на доларот.
Сепак, доминацијата не значи и имунитет. Историјата покажува дека дури и резервните валути можат постепено да ја изгубат вредноста доколку не се адресираат структурните слабости. Затоа дебатата за девалвација има тенденција повторно да се појавува во периоди кога државниот долг достигнува рекордни нивоа, инфлацијата останува упорно висока, а централните банки се соочуваат со притисок да го поддржат економскиот раст по секоја цена.
За инвеститорите, ова значи повнимателен пристап кон распределбата на капиталот. Дел од нив бараат заштита во тврди средства, други се ориентираат кон географска диверзификација или кон сектори кои се сметаат за поотпорни на инфлација. За трговците со валути, пак, предизвикот е уште поголем – агресивното обложување против доларот историски било ризично, но игнорирањето на долгорочните сигнали може да биде подеднакво скапо.
На крајот, исходот ќе зависи помалку од краткорочните пазарни флуктуации, а повеќе од кредибилитетот на економските политики. Фискалната дисциплина, одржливиот раст и транспарентната монетарна политика остануваат клучни за зачувување на довербата. Доколку тие столбови се зајакнат, стравувањата од девалвација може повторно да се повлечат. Ако не, сомнежите веројатно ќе продолжат да растат.
(Фото: Unsplash)
